ISSN: 1694-7673 (Print) E-ISSN: 1694-7975 (Online)

Quick Access


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


Summary


Türkçe Emâlî Şerhleri
İslam dininin kısa zamanda geniş bir coğrafyaya yayılmasının ardından diğer dinî ve felsefî görüşlerle karşılaşmasının tabii bir sonucu olarak VIII. Yüzyılın başlarından itibaren bu değişik dinî ve felsefî görüşlerle mücadele etmeye başlamıştır. Bilindiği gibi ilk dönemlerde bu fikrî mücadele, Vâsıl b. Atâ’nın (ö. 131/748) öncülüğünde gelişen Mûtezile eliyle gerçekleşmiş ve İslam dininin esaslarını, kökleri Kur’ân’da yer alan aklî delillerle temellendirme faaliyeti ortaya çıkmıştır. Aynı dönemde dinde içtihadı temel bir ilke edinen ve Rey Okulu’nun kurucusu olan İmam Âzam Ebû Hanife (ö. 150/767) de benzer yöntemi kullanarak akaid alanında yeni bir oluşumun temellerini atmıştır. Bu oluşum, daha sonra öğrencilerinin faaliyetleri sayesinde Ehl-i Sünnet Kelam Okulları’ndan birini (diğeri Eş’ârîyye) teşkil etmiş ve aynı ilmi gelenekte yetişen Türk asıllı Semerkant’lı müçtehit âlim Ebû Mansur el-Mârürîdî (ö. 333/944) tarafından sistemleştirilerek Mâtüridiyye adıyla anılmıştır. Bu mezhebe mensup geç dönem âlimlerden biri olan Siracüddin Ali b. Osaman el-Ûşî (ö. 575/1179) tarafından 569/1174 yılında yazılan ve altmışaltı beyitten oluşan manzum akaid risalesi bu kelam okula bağlı yörelerde, özellikle Osmanlı Türk âlimleri nezdinde itibar görmüş nadir risalelerdendir. Tebliğimizde onun bu risalesine yapılmış şerheler hakkında kısa bilgiler verdikten sonra bazı değerlendirmeler yapılacaktır. Her beytinin son kelimesi Arapça’daki “lam” harfiyle sona erdiği için bu risâle el-Kasîdetü’l-Lâmiyye veya Türkçe olarak Lâmiyye-i Kelâmiyye adıyla da bilinir. Kütüphanelerde birçok yazma nüshasının bulunmasının yanı sıra âlimler tarafından da şerh edilmesi gördüğü rağbete işaret etmektedir. Emâlî Şerhlerinin bir kısmı Arapça, bir kısmı da Türkçe olarak hazırlanmıştır. Tespitlerimize göre Emâlî’ye on üç tane Arapça, dokuz tane de Türkçe şerh yapılmıştır. Hazırladığımız bildiri vesilesiyle daha önce literatüre intikal etmeyen yeni bir şerhini tespit ettik, bu da Osmanlı şeyhülislamlarından olan ve Kadızade Ahmet Efendi diye tanınan Ahmet b. Muhammed Emin el-İstanbûlî’ye (ö. 988/1580) ait bir şerhtir, adı Şerh-i Tercüme-i Lâmiyye’dir. Bildiride hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca Mütercim Âsım Efendi’ye (1235/1819) ait olan bu şerh Osmanlı Padişahı III. Selim’e ithaf edilen en hacimli ve en çok rağbet gören Merahu’l-meâlî fî şerhi’l-Emâlî adlı şerh hakkında da bilgi verilmiştir. Son olarak da Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Bekir Topaloğlu’nun ilmî bakış açısını yansıttığı ve yeni bir yaklaşımla yaptığı Emâlî Şerhi adlı eserde işlenen bilgilere yer verilmiş ve Osmanlı devri âlimlerince yazılan şerhlerle mukayesesi yapılarak kelam ilminin yeniden inşa edilmesi gerektiğine dikkat çekilmiştir.

Keywords
Ali b. Osman el-Ûşî, el-Emâlî, Emâlî Şerhleri.

Advanced Search


Announcements

    2020-28. Sayı Yayınlandı

    Oş Devlet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İlmi Dergisi'nin 28. sayısı yayınlanmıştır.

    Dergimize makaleleriyle katkıda bulunan bilim insanlarına ve makaleleri değerlendiren hakemlerimize teşekkür ederiz.

    Ош мамлекеттик университети теология факультетинин илимий журналынын 28-саны басылды.

    Рецензент жана авторлорго ыраазычылык билдиребиз!


    Oş İlahiyat Fakültesi İlmi Dergisi, makale takip sistemi üzerinden hazırlanarak yayınlanmaktadır.

    Dergimiz, 2018 yılı itibariyle İsam İlahiyat Makaleler Veritabanı’nda dizinlenmeye başlamıştır.


Adres :İsanov Sokağı 77, Oş, Kırgızistan
Telefon :00 996 322 243 561 Faks :00 996 322 243 604
Eposta :ilahiyatosh@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri