ISSN: 1694-7673 (Print) E-ISSN: 1694-7975 (Online)

Hızlı Erişim


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


İslâm Akâidini Öğretim Aracı Olarak Şiir: Kasidetü’l-Emâlî Örneği
(Poetry As a Teaching Tool of Islamic Beliefs: Qasîda al-Amālī Sample )

Yazar : Mustafa Çakmaklıoğlu    
Türü :
Baskı Yılı : 2018
Sayı : 23 (özel sayı)
Sayfa : 173-183
452    371


Özet
Mânâyı semboller, ritimli sözler (mevzûn) ve uyumlu sesler (mukaffâ) yardımıyla aktarıp ifade etme biçimi olarak tarif edilen şiir adeta dilin yeniden inşasıdır. Bu îtibârla da şiir dili doğrudan bilgilendirmeyi amaçlayan ve doğrulanması ya da yanlışlanması mümkün olan enformatik dile benzemez. Şiir dili sıradan olguları ifade etmeye çalışmaz, dilde bir nevî yaratıcılığa ve keşfe işâret eder. Dolayısıyla bu iki dil arasındaki temel fark basitçe ifadedeki açıklık ve sadelik ile kapalılık ve süslülük değil mânâdaki vüs’at ve derinliktir. Bu sebeple coşkunluk, ahenk, derinlik, paradoks, muammâ ve sembolizmin hâkim olduğu şiir dili aslında yoğun dînî, tasavvufi ve duygusal tecrübeleri tasvire daha uygun düşer. Özellikle Tasavvuf edebiyatı şiirin bu şekilde bir ifade aracı olarak kullanımının çok farklı ve zengin örneklerini sunar. Kelam ve Fıkıh ise tartışmaya mahal vermeyecek şekilde açıklamayı hedeflediği için şiir dilinden ziyade bu amaçlarına daha uygun olan nesri ifade aracı olarak kullanır. Ancak bu her iki ilim geleneğinde de sembolik ve çağrıştırıcı yönü ağır basan şiir dili didaktik amaçlı açıklayıcı bir ifade aracı olarak da kullanılmaktadır. Bu çerçevede klasik literatürümüzde inanç esaslarının yanı sıra fıkıhla ilgili konular hakkında bile manzum eserlere rastlamak mümkündür. Bu tür eserler genellikle söz konusu ilmin temel kaide ve kuralları ile esas konularını muhtasar ve manzum olarak kayda geçirerek bilgiyi daha kalıcı ve yaygın hale getirme amacıyla yazılmaktadır. Siracüddin Ali b. Osman el-Ûşî de aynı gayeye matuf olmak üzere Kasîdetü’l-Emâlî’sini yazmış ve böylelikle de yaşadığı dönemde Mâturudiyye akâidini muhtasar ve manzum bir şekilde İslam toplumuna yaymaya çalışmıştır. Bu eser şöhreti sebebiyle daha sonraki dönemlerde çokça şerh edilmiş ve çeşitli ilim mahfillerinde sürekli okunan eserler arasında yerini almıştır. Hiç şüphesiz el-Ûşî böyle bir üslupla yazmakla sadece eserinin ezberlenmesini arzu etmemiş aynı zamanda şiirin tesir gücünü de kullanarak İslam inanç esaslarını etkileyici ve estetik bir üslupla aktarmayı amaçlamıştır. Biz bu tebliğimizde Ali b. Osman el-Ûşî’nin söz konusu bu eserinin üslubunu tahlil etmeye çalışacağız. Böylelikle de Kasidetü’l-Emâlî örneğinden hareketle klasik İslam literatüründe geniş yer tutan bu tür manzum eserlerin işlevi üzerine bazı sonuçlar çıkarmaya çalışacağız.

Anahtar Kelimeler
Ali b. Osman el-Ûşî, Emâlî Kasîdesi, Şiir, İslâm Akâidi.

Abstract
Poetry which defined as the way of conveying and expressing the meaning with the help of symbols, rhtyming words and harmonious voices is literally reconstructing the language. In this connection, poetic language is not similar to the informal language which is intended to directly inform and which can be verified or mistaken. The poetic language does not try to express ordinary facts, but it shows a kind of creativity and discovery in the language. Therefore, the main difference between these two languages is not simply the clarity and simplicity of the expression but the width and depth of meaning. For this reason, poetic language which is dominated by enthusiasm, harmony, depth, paradox, mystery and symbolism is more actually appropriate to portray intense religious, mystical and emotional experiences. In particular, Sufi literature presents very different and rich examples of the use of poetry as a means of expression in this way. Since the Kalam and Fiqh aims to clarify clearly, uses the prose as a expression tool which is more suited to these purposes rather than the poetic language. However, symbolic and evocative poetry is also used as an explanatory expression tool for didactic purposes in both scientific traditions. In this framework, it is possible to find authentic works which are written in poetic language about the subject of Fiqh as well as principles of faith in Islamic classical literature. Such works are generally written with the aim of making the knowledge more permanent and widespread by recording the basic rules and principles and the main subjects of related science in a brief and poetic manner. Sirāj al-Dīn Ali b. Uthmān al-Ūshī also wrote his work entitled Qasîda al-Amālī for the same purpose and thus he has tried to spread the Māturīdiyya interpretation of Islamic beliefs to Islamic society. This work because of it’s reputation was also widely commented and took place among the continuously read works in later periods. Without a doubt, by writing in such style al-Ūshī not merely desire to memorize his work but also aim the spread the principles of Islamic beliefs in an impressive and aesthetic style by using poetic influences. In this presentation we will try to analyze the writing style of Ali b. Uthman al-Ūshī’s work entitled Qasîda al-Amālī. In this way, starting from the sample of Qasîda al-Amālī we will try to draw some conclusions about the function of such works which have a wide place in the classical Islamic literature.

Keywords
Ali b. Uthmān al-Ūshī, Qasida al-Amālī, Poetry, Islamic Beliefs.

Gelişmiş Arama


Duyurular

    30. Sayı Yayınlandı

    Oş Devlet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İlmi Dergisi'nin 29. sayısı yayınlanmıştır.

    Dergimize makaleleriyle katkıda bulunan bilim insanlarına ve makaleleri değerlendiren hakemlerimize teşekkür ederiz.

    Ош мамлекеттик университети теология факультетинин илимий журналынын 29-саны басылды.

    Рецензент жана авторлорго ыраазычылык билдиребиз!


    Oş İlahiyat Fakültesi İlmi Dergisi, makale takip sistemi üzerinden hazırlanarak yayınlanmaktadır.

    Dergimiz, 2018 yılı itibariyle İsam İlahiyat Makaleler Veritabanı’nda dizinlenmeye başlamıştır.


Adres :İsanov Sokağı 77, Oş, Kırgızistan
Telefon :00 996 322 243 561 Faks :00 996 322 243 604
Eposta :osilahiyatdergisi@hotmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri